Szpaki Starlings

Murmuration

Stado szpaków (z ang. murmuration) późnym latem zbiera się na noc czasami w liczbie setek tysięcy, a wieczorem, tuż przed „zaśnięciem” wspólnie patroluje przestrzeń powietrzną nad noclegowiskiem, czasem przez pół godziny lub dłużej. Mało które z ptaków na świecie tworzą tak zwarte, zbite stada, pisze w swojej książce, pt. Rzecz o ptakach – Noah Strycker. Dlaczego robią to szpaki jest kwestią niewyjaśnioną.

„Formatowanie stad przez szpaki zdaje się wynikać z istoty samego życia, tryskającego energią, misternie wyreżyserowanego, siły której nie można pojąć. Jak sto tysięcy ptaków może śmigać w tę i we w tę z prędkością 48 kilometrów na godzinę, w odległości zaledwie kilku centymetrów od siebie, zachowując spójność stada, nieustannie zmieniając kierunek? Im więcej się o tym myśli, tym bardziej nie mieści się to w głowie.

Naukowcy określają to zbiorowe zachowanie zasadniczo jako działania mnóstwa osobników w tłumie. W tym konkretnym przypadku zachowanie to jest samoorganizujące się, co czyni szpaki interesującymi, ponieważ wiele rzeczy we wszechświecie wykazuje tendencję dezorganizacji; jeśli szklanka roztrzaska się na podłodze, jej kawałki nie będą spontanicznie zmieniać swojego położenia. Logika i doświadczenie zdają się sugerować, że stada szpaków muszą znajdować się pod wpływem jakiejś zewnętrznej siły, by utrzymać porządek, siły, która znosi drugą zasadę termodynamiki – mówiącą o tym, że układy fizyczne dążą do entropii” ~ Noah Strycker, Rzecz o ptakach, wyd. Muza, 2017

Entropia pod kątem językowym oznacza chaos, bezład. W termodynamice jest to funkcja stanu (tj. taka wielkość, która zależy tylko i wyłącznie od początkowego i końcowego stanu opisywanego układu, a nie od drogi przemiany, jaką ten układ przeszedł pomiędzy stanami) określająca kierunek przebiegu zjawisk dotyczących przemiany i przepływu energii. Jest miarą rozproszenia energii i nieuporządkowania układu. Jest oznaczana jako s lub S

Pojęcie entropii jest ściśle związane z II zasadą termodynamiki, która mówi, że entropia układu izolowanego, czyli takiego, który nie wymienia energii ani materii z otoczeniem, nie może maleć w czasie (dS ≥ 0). Mówiąc prościej, układ taki dąży do maksymalnego nieuporządkowania, źródło: Naukowiec.org

Fotograf

Murmuration – […] piękno tego zjawiska jest inspirujące. Nowojorski fotograf Richard Barnes, najbardziej znany ze swoich czysto artystycznych zdjęć chaty Unabombera – Teda Kaczyńskiego (amerykańskiego terrorysty o polskich korzeniach), wydał urzekającą kolekcję czarno-białych obrazów stad szpaków nad Rzymem sfotografowanych w 2005 roku. Obiekty jego zdjęć są podkreślone miejską scenerią. Niektóre z nich są po prostu piękne, inne złowieszcze i Hitchcockowskie, ale wszystkie są w jakiś sposób magnetyzujące. W opisie towarzyszącym zdjęciom Barnesa pisarz Jonathan Rosen zauważył: „Fascynacja szpakami dotyczy po części tego, w jaki sposób zdają się zapisywać pewnego rodzaju język w powietrzu – gdybyśmy tylko mogli go odczytać„.

Tymczasem moje szpaki siedzą w zwartym szeregu, ściśnięte jak sardynki w puszce na drucie rozciągniętym nad sieniawkowymi polami. Jeszcze jest ich zbyt mało żeby stworzyć czarne chmury na niebie, ale kto wie, może za tydzień będą już gotowe…

2 komentarze do “Szpaki Starlings

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s